Spam Skoru Nedir? SpamAssassin Puanı Nasıl Hesaplanır?

Spam skoru, bir e-posta filtresinin bir iletiyi ne kadar şüpheli bulduğunu tek bir sayıyla ifade etmesidir. SpamAssassin tabanlı sistemlerde ileti yüzlerce kurala göre test edilir, eşleşen kuralların puanları toplanır ve toplam, varsayılan değeri 5.0 olan eşiğe ulaşırsa ileti spam kabul edilir.

Bu puanı okuyabilmek hem alıcı hem gönderici için değerlidir: yönetici yanlış yakalanan bir iletinin nedenini görür, gönderici de postasının neden spama düştüğünü başlıklardan anlayabilir.

Spam skoru nasıl hesaplanır?

Apache Software Foundation'ın açık kaynak projesi SpamAssassin, e-postayı çok sayıda testten geçirir. Her testin bir ağırlığı vardır; eşleşen testlerin puanları toplanarak iletinin skoru bulunur. Testler kabaca şu gruplara ayrılır:

• Başlık testleri: Eksik Message-ID ya da Date başlığı, tutarsız gönderen bilgileri.
• Gövde testleri: Spam metinlerinde sık görülen kalıplar, yalnızca görselden oluşan iletiler.
• Ağ testleri: Gönderen IP'nin ve iletideki bağlantıların DNS kara listelerinde sorgulanması.
• Kimlik doğrulama: SPF ve DKIM sonuçları.
• Bayes: İletinin geçmişte öğrenilen spam ve temiz postaya benzerliği; ayrıntılar Bayes spam filtresi yazısında.

Puanlar negatif de olabilir. Geçerli bir DKIM imzası ya da güvenilir listelerde yer alan bir IP adresi skoru düşürür. SpamAssassin, Bayes ve ağ testlerinin açık ya da kapalı olmasına göre dört ayrı puan seti kullanır; bu yüzden aynı kural farklı kurulumlarda farklı ağırlık taşıyabilir.

Eşik değeri nasıl belirlenir?

SpamAssassin'de iletinin spam sayılacağı sınır required_score ayarıdır ve varsayılan değeri 5.0'dır. Projenin belgeleri, 5.0'ın oldukça agresif bir değer olduğunu ve tek kullanıcılı kurulumlara uygun düştüğünü, çok sayıda kullanıcıya hizmet veren sağlayıcıların ise 8.0 ya da 10.0 gibi daha temkinli değerleri düşünebileceğini belirtir. Aynı belgeler, otomatik silme yapılacaksa bunun yalnızca 15 ve üzeri gibi çok yüksek puanlarla sınırlı tutulmasını önerir.

E-posta ağ geçitleri genellikle tek bir eşik yerine kademeli bir politika uygular. Örnek bir yapı şöyle olabilir:

Proxmox Mail Gateway'de bu kademeler kural sistemiyle kurulur; spam seviyesine göre kabul, karantina ya da engelleme eylemi seçilir. MXZilla'de ise spam sıkılığı müşteri bazında Normal, Sıkı ve Agresif olarak ayarlanır: sıkı seviyeler her iletinin skoruna ek puan ekleyerek sınırdaki postayı daha erken karantinaya alır.

Eşik ve kural puanları nasıl ayarlanır?

Eşiği değiştirmeden önce en az bir iki haftalık karantina ve kaçan spam verisini inceleyin. Yanlış pozitifler belirli bir kuraldan kaynaklanıyorsa genel eşiği yükseltmek yerine o kuralın puanını düşürmek daha isabetlidir, çünkü eşik tüm iletileri aynı anda etkiler. SpamAssassin'de bu ayarlar local.cf dosyasında yapılır; örneğin eşiği 6.0'a çekmek ve ters DNS kaydı olmayan göndericilere verilen puanı azaltmak için:

required_score 6.0
score RDNS_NONE 0.5

Değişiklikleri yarım ya da bir puanlık küçük adımlarla yapın ve her adımdan sonra sonuçları birkaç gün izleyin. Proxmox Mail Gateway gibi ürünlerde aynı işlem yönetim arayüzündeki özel puan (custom scores) ayarıyla yapılır.

Puan ayarlarken sık yapılan hatalar şunlardır:

• Tek bir yanlış pozitif yüzünden eşiği hemen yükseltmek.
• Sorunu kaynağında çözmek yerine göndereni kalıcı olarak güvenilir listeye almak.
• Çevrimiçi spam testi araçlarının verdiği puanı alıcı sunucunun puanı sanmak; her kurum farklı kural, puan ve eşik kullanır.
• Negatif puan getiren sinyallere fazla güvenmek: saldırganlar da kendi alan adları için geçerli bir DKIM imzası atabilir.

Spam başlıkları nasıl okunur?

SpamAssassin, sonucunu iletiye eklediği başlıklarla bildirir. Tipik bir örnek şöyledir:

X-Spam-Flag: YES
X-Spam-Level: *******
X-Spam-Status: Yes, score=7.4 required=5.0 tests=BAYES_95,HTML_MESSAGE,
  RDNS_NONE,URIBL_DBL_SPAM autolearn=no version=4.0.1

• X-Spam-Flag iletinin spam olarak işaretlendiğini gösterir.
• X-Spam-Level skorun tam sayı kısmı kadar yıldız içerir; bu örnekteki yedi yıldız 7 puana karşılık gelir.
• X-Spam-Status kararı, toplam skoru (score), eşiği (required), tetiklenen kuralları (tests) ve iletinin Bayes'e otomatik öğretilip öğretilmediğini (autolearn) listeler.

Ağ geçitleri kendi başlıklarını da ekleyebilir. Örneğin Proxmox Mail Gateway, X-SPAM-LEVEL başlığında toplam skoru ve her kuralın katkısını satır satır yazar. Microsoft 365'te benzer bilgi X-Forefront-Antispam-Report başlığındaki SCL (spam güven düzeyi) değeriyle görünür. Başlıklara Outlook'ta ileti özelliklerinden, Gmail'de ise "Orijinali göster" seçeneğinden ulaşabilirsiniz.

Meşru e-postalar neden puan alır?

Spam skoru yalnızca spam iletilerde yükselmez. Meşru postaların puan almasının yaygın nedenleri şunlardır:

• SPF, DKIM ya da DMARC kayıtlarının eksik veya hatalı olması
• Gönderen IP adresinin PTR (ters DNS) kaydının bulunmaması
• IP adresinin ya da iletideki bir bağlantının kara listede yer alması
• Yalnızca HTML'den ya da tek bir büyük görselden oluşan içerik
• Kısaltılmış bağlantılar, tamamı büyük harfle yazılmış konu satırları ve abartılı ünlemler
• Eksik Message-ID veya Date başlığı üreten hatalı yazılımlar
• Bayes filtresinin yanlış ya da dengesiz eğitilmiş olması

Kendi spam skorunuzu nasıl düşürürsünüz?

1. SPF, DKIM ve DMARC kayıtlarınızı eksiksiz yapılandırın.
2. Gönderen IP için PTR kaydını ve HELO adını birbiriyle tutarlı hale getirin.
3. IP adresinizin ve alan adınızın kara listelerde olmadığını kontrol edin.
4. HTML iletilere düz metin sürümü ekleyin, metin ve görsel dengesini koruyun.
5. Bağlantılarda kısaltma servisleri yerine kendi alan adınızı kullanın.
6. Kendinize test iletisi gönderip tests= listesinde hangi kuralların tetiklendiğine bakın.
7. Toplu gönderimlerde abonelikten çıkma bağlantısı ve List-Unsubscribe başlığı kullanın.

İpucu: Skorunuzu tek seferde sıfırlamaya çalışmayın. En yüksek puanı getiren iki üç kuralı düzeltmek çoğu zaman iletiyi eşiğin rahatça altına indirir.

Gönderici tarafında teslimatı bütünüyle iyileştirmek için e-posta teslim edilebilirliği ve mail neden spama düşüyor yazılarına da göz atabilirsiniz.

Sonuç

Spam skoru, filtrenin kararını açıklayan bir karnedir: hangi kuralların tetiklendiğini okuyabilen yönetici yanlış pozitifleri hızla çözer, gönderici de puanını düşürecek adımları netleştirir. Skoru en çok etkileyen kimlik doğrulama kayıtlarınızı ücretsiz alan adı güvenlik kontrolü ile hemen denetleyebilir, müşteri bazında spam sıkılığı ayarlanabilen filtrelemeyi paketler bölümünde inceleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Spam skoru kaç olursa e-posta spam sayılır?

SpamAssassin'in varsayılan eşiği 5.0'dır; toplam skor bu değere eşit ya da daha yüksekse ileti spam kabul edilir. Ancak her kurum bu eşiği değiştirebilir ve ağ geçitleri karantina ile engelleme için farklı kademeler kullanabilir. Bu nedenle aynı ileti bir kurumda teslim edilirken diğerinde karantinaya düşebilir.

Negatif spam skoru ne anlama gelir?

Negatif skor, iletinin güven veren özelliklerinin şüpheli özelliklerinden ağır bastığını gösterir. Geçerli DKIM imzası, güvenilir listelerdeki bir gönderen IP'si ya da Bayes'in iletiyi temiz bulması skoru sıfırın altına indirebilir. Negatif skor iletinin kesinlikle güvenli olduğu anlamına gelmez, yalnızca filtrenin şüphe bulmadığını gösterir.

Spam skorumu nasıl test edebilirim?

En pratik yol, SpamAssassin kullanan bir posta kutusuna test iletisi gönderip gelen iletinin başlıklarındaki X-Spam-Status satırını incelemektir. Burada toplam skoru ve tetiklenen kuralları görürsünüz. Kendi sunucunuzda SpamAssassin kuruluysa spamassassin -t komutuyla bir iletiyi doğrudan test etmek de mümkündür.

Alıcının spam eşiğini değiştirebilir miyim?

Hayır, eşik alıcı kurumun yöneticisinin kontrolündedir. Gönderici olarak yapabileceğiniz, kimlik doğrulamayı, IP itibarını ve içeriği iyileştirerek skorunuzu düşürmektir. Önemli bir alıcıyla sorun yaşıyorsanız, onların yöneticisinden sizi güvenilir gönderen listesine eklemesini isteyebilirsiniz.

Spam skoru ile IP itibarı aynı şey mi?

Değildir. Spam skoru tek bir ileti için hesaplanır ve içerik, kimlik doğrulama ve itibar gibi birçok sinyali birleştirir. IP itibarı ise gönderen adresin zaman içindeki davranışını yansıtır ve spam skorunu etkileyen girdilerden yalnızca biridir.